Na ile sposób postrzegania Romów wpływa na ich sytuację społeczną? Jak stereotypy i uprzedzenia wpływają na relacje mniejszości romskiej ze społeczeństwem polskim? Jaka jest rola Romów w świecie sztuki współczesnej? Na te i inne pytania będą odpowiadać uczestnicy piątkowej konferencji, poświęconej społeczności romskiej.
Organizatorem konferencji „Sprawdzone praktyki pomocy społecznej na rzecz integracji między kulturowej Romów i społeczeństwa polskiego, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji kobiet, młodzieży i dzieci” jest Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Poznaniu.
– Nadal część Romów żyje na marginesie społeczeństwa, w złych warunkach społeczno-ekonomicznych i jest narażonych na wykluczenie społeczne – mówi Anna Krakowska, dyrektor MOPR Poznań. – Od wielu lat Miasto Poznań podejmuje rozmaite inicjatywy, aby to zmienić. Obok wsparcia socjalnego, różnych form aktywizacji społeczności romskiej bardzo ważna jest edukacja i wyrównywanie szans. Stawiamy na romskie dzieci, aby regularnie uczęszczały do szkół, rozwijały swoje pasje, brały udział w wydarzeniach kulturalnych. To one mają potencjał na zmianę postrzegania Romów i ich integrację.
Stereotypy wciąż silne
Na ile sposób postrzegania Romów wpływa na ich sytuację społeczną? – – Tak zadane pytanie prowokuje do refleksji nad tym, czy potrafimy myśleć o Romach i współpracować z nimi bez ciągłego akcentowania odmienności kulturowej – odpowiada prof. UAM dr hab. Emilia Kledzik. – W przeszłości Romom dużo trudniej było zaistnieć w debacie publicznej bez podkreślania różnicy etnicznej. Miało to — i nadal ma — swoje pozytywne strony, bo antyromskie stereotypy wciąż są silne. Z drugiej jednak strony taka etniczna etykieta często ogranicza Romów do roli ekspertów od „romskości”. Dziś Romowie coraz częściej zabierają publicznie głos także w sprawach niezwiązanych wyłącznie z własną kulturą. To potrzebne i odświeżające.
- Kledzik podczas konferencji przedstawi sytuację romskiej grupy etnicznej w Polsce. Agnieszka Szczepanik opowie o meandrach integracji międzykulturowej, Michał Ptak z MOPR Poznań przybliży rolę asystenta osoby pochodzenia romskiego w kryzysie bezdomności. Z kolei Anna Woźniak – badaczka, animatorka kultury, kierowniczka Działu Strategii i Efektywności Organizacyjnej w Filmotece Narodowej zaprezentuje historie osób działających w obszarze kultury. Jej zdaniem, przez długi czas twórczość romska pozostawała na marginesie głównego nurtu sztuki europejskiej, funkcjonując przede wszystkim w obrębie folkloru, muzyki tradycyjnej czy sztuki użytkowej.
Sztuka przestrzenią dialogu
– Współcześnie jednak obserwujemy wyraźną zmianę tego stanu rzeczy – artyści romscy coraz częściej zaznaczają swoją obecność w instytucjach sztuki współczesnej, scenach teatralnych oraz na międzynarodowych wystawach – twierdzi Anna Woźniak. – Sztuka tworzona przez Romów pełni wielowymiarową funkcję. Z jednej strony stanowi narzędzie ekspresji artystycznej i indywidualnej tożsamości twórców, z drugiej zaś odgrywa kluczową rolę w procesie redefinicji wizerunku społeczności romskiej. Artyści tacy jak Małgorzata Mirga-Tas czy Krzysztof Gil wprowadzają do dyskursu artystycznego nowe narracje, które podważają utrwalone schematy postrzegania Romów i ukazują ich doświadczenia w sposób złożony oraz autonomiczny. Dzięki temu sztuka staje się przestrzenią dialogu, a także narzędziem przeciwdziałania uprzedzeniom i marginalizacji.
Tematy wystąpień
Konferencję poprowadzi Katarzyna Czarnota. Swoją wiedzą, spostrzeżeniami i doświadczeniem z uczestnikami konferencji podzielą się:
- Emilia Kledzik: Sytuacja romskiej grupy etnicznej w Polsce jako tło do zrozumienia społeczności romskiej, jej zasobów, zasad, trudności oraz innych elementów istotnie wpływających na integrację międzykulturową;
- Agnieszka Szczepanik: Meandry integracji międzykulturowej – czym kultury się różnią lub mogą się różnić, badania wśród grup odmiennych kulturowo – z czym się borykają w odmiennej kulturze, w tym w kraju innym niż kraj pochodzenia, jak się wzajemnie zrozumieć i wspierać?
- Hubert Tubacki: Kompetencje kadr pomocy społecznej dla potrzeb integracji międzykulturowej;
- Michał Ptak: Asystent osoby pochodzenia romskiego w kryzysie bezdomności – mieszkania treningowe, miejsca niemieszkalne;
- Karolina Kwiatkowska: Romskie opowieści o integracji międzykulturowej – historie konkretnych osób lub rodzin, ich perspektywa i spojrzenie na edukację, zatrudnienie, relacje mniejszości romskiej ze społeczeństwem polskim;
- Anna Woźniak: Romskie opowieści o sztuce w codzienności – historie konkretnych osób zajmujących się na co dzień muzyką, malarstwem, innymi dziedzinami sztuki i wpływem tej sztuki na codzienność;
- Monika Zalewska: Wielosektorowość działań na rzecz integracji międzykulturowej.
Dla osób zainteresowanych tą problematyką, które nie będą mogły wziąć udziału w konferencji, mamy dobrą wiadomość. Rozszerzone wersje wystąpień prelegentek i prelegentów zostaną przygotowane w formie elektronicznej publikacji. Zostanie ona udostępniona do bezpłatnego wykorzystania.
Konferencja została objęta patronatem honorowym Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Wojewody Wielkopolskiego oraz Prezydenta Miasta Poznania. Sfinansowano z dotacji z budżetu państwa w ramach zadania pod nazwą „Edukacja i Inspiracja” Programu Integracji Społecznej i Obywatelskiej Romów w Polsce na lata 2021-2030.
Termin konferencji: 22 maj 2026, godz. 9.00-14.30
Miejsce: Poznań, ul. Św. Marcin 40, hotel Altus Poznań Old Town
Organizator: Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Poznaniu
